بلاد ارمنيّه ميرفت اتّفاقاً رهگذر او بر ديهى بود از تخوم ساوه كه آن را طخرود ميگويند بدين ديه آتشكدهء بنا نهاد و آتش در آن برافروخت و بازارى در آن پديد كرد و قم و رستاقهاى آن را بنا نهاد و آن را ممجّان نام نهاد و بمزدجان بارو كشيد و ابو عبد الله احمد بن محمد بن اسحق همدانى الفقيه چنين روايت كند در كتابى كه آن را كتاب بلدان نام كرده است كه قم را قمساره بن لهراسف بنا كرده است ، و ابو عبد الله حمزة بن حسن اصفهانى در كتاب اصفهان ياد كرده است كه چون عرب اشعريان بقم آمدند در جوانب قم در خيمهاى از موى نزول كردند چون درين ناحيت متمكّن شدند در صحارى هفت ده خطه و منزل ساختند و سراها و بناها و قصرها و عمارتها بنا نهادند و فرود آمدند و آن هفت ده ممجّان و قزدان [ 1 ] و مالون و [ جمر ] [ 2 ] و سكن و جلنبادان و كُميدانست كه اليوم قصبه و محلَّتهاى قم است و حصون و حصارهاى اين ديهها درين محال قايم و راسخاند و علامات و نشان آنند ، چون سراهاى ايشان بدين ديههاى هفتگانه بسيار شد و به يكديگر نزديك گشتند از نامهاى اين هفت ديه نام قريه كميدان [ 3 ] اختيار كردند و مجموع اين ديههاى هفتگانه را كميدان نام نهادند بعد از مدّتى چند در اين نام اقتصار كردند و چهار حرف از جملهء شش حرف كميدان بينداختند و بر دو حرف اختصار كردند و گفتند كُم پس اعراب دادند [ 4 ] و گفتند قُم و اين تخفيف و اختصار و اقتصار در ميانهء ايشان بسيار بوده است و عادت شده و رسم و عادت ايشان در اسماء عجميّه بدين جارى بوده است چنانچ انار در اصل انار بار بوده است بعد از آن اختصار كردند در او و گفتند انار و انار اسم وادى قم بوده و بار اسم كنار وادى و رهگذر آن و اين رستاق را انار بار نام كردند از براى آنك بر كنار وادى واقع شده و همچنين در اسم كرج اختصار كردند زيرا كه در اصل بوهينكره بوده است و همچنين در ايّام فرس آن را بوهينكره خوانده‌اند يعنى خرمنگاه كرج و همچنين در اسم داراب اختصار كرده‌اند زيرا كه در اصل وضع دارا بجرد [ 5 ] بوده است

--> [ 1 ] - خ ، ل - قزوان ، [ 2 ] - از نسخه سقط شده چه در محل ديگر نام هفت ده را مؤلف آورده است ، [ 3 ] - هنوز نام كميدان در قم معروفست و در خارج شهر قم محلى بدين نام خوانده مىشود ، [ 4 ] - مقصود آنست كه معرّب كردند و گفتند قم ، [ 5 ] - دارابگرد فارس است يعنى شهر داراب و ميگويند دارا اين شهر را بنا كرده است ،